بلاخره روز بیست و دوم شهریور رسید و چشممان به کار تازه خسرو آواز ایران استاد محمدرضا شجریان روشن شد. آه باران کاری در مایه دشتی و به یاد اساتید قدیمی حسین یاحقی,‌مرتضی محجوبی, رهی معیری و بنان تهیه شده است. در این مجال به بررسی این اثر گرانمایه می پردازم، نه از نگاه یک کارشناس موسیقی که از دید یک شنونده فعال.

آلبوم با مقدمه ای از مزدا انصاری آغاز می شود. مقدمه ای کوتاه و زیبا که نشان از توانایی های این هنرمند جوان در عرصه آهنگسازی دارد. ترکیب مناسب سازها و صدا دهی هماهنگ آنها قدرت ایشان را در تنظیم به خوبی نمایش می دهد. از ایشان آلبوم مرغ حق با صدای کاوه دیلمی و تنظیم ایشان قبلاً به بازار آمده بود.

هنوز شنونده از شنیدن این مقدمه گرم گرم نشده است که به پایان می رسد و نغمات جانبخش تار استاد فرهنگ شریف در دشتی به گوش می رسد و پس از آن استاد با یک تحریر نسبتا طولانی شروع به خواندن شعری از حافظ می کند: گداخت جان که شود کار دل تمام و نشد....

در این آواز، استاد سری به گوشه های مختلف در مایه دشتی می زند و روح عاشقان آواز ایرانی را سیراب می کند. اما سنگینی وزن شعر، طولانی و فنی بودن تحریر ها و پاساژی ها و سعی استاد در عدم اجرای تکراری آواز در مایه دشتی با جا به جایی های فراز و فرودها ی گوشه های مختلف باعث می شود تا کل آواز به گوش غیر متخصص کمی سنگین آید. اما در کل همراهی های زیبا و به موقع ساز استاد شریف و بکر بودن نسبی شعر این آواز، آن را شنیدنی و زیبا می سازد.

در ادامه آلبوم تصنیف نوای نی با آهنگسازی مرتضی محجوبی بر ترانة رهی معیری توسط استاد خوانده می شود که شروع این تصنیف و تناژ صدای استاد یاد آور استاد فقید بنان خواننده قبلی این اثر است. اما در ادامه در بیت : به کجایی ای گل من ... استاد با بهره گیری از وسعت صدای بی نظیرشان تجربه ای کاملا متفاوت را برای شنونده اثر خلق نموده و به نحو شایسته ای امضای خود را در پای این اثر می نهند.

قطعه بعدی چهار مضراب عشاق به روایت تار استاد شریف است که با سابقه شنیداری که از کارهای قبلی استاد شریف سراغ داشتم، همانگونه سیال و خلسه آور بود. نکته جالبی که در این اجرا وجود داشت سبک تنبک نوازی همایون شجریان بود. در اجراهای قبلی استاد شریف، مطابق سبک و سیاق اجراهای گلها، عموما تنبک کاملا پیرو تار است. اما در این اجرا همایون سعی در ایجاد بیان مستقلی برای تنبک می ماید که چندان هم نازیبا از کار در نیامده است.

تصنیف بعدی دیدی ای مه با آهنگسازی حسین یاحقی بر ترانة رهی معیری با مقدمه و تنظیم مزدا انصاری است که با اوج ها و تحریرهای کوتاه و زیبای استاد به بهترین نحو اجرا می شود. تنظیم مجدد این اثر توسط مزدا انصاری سبب شده تا این اجرا رنگ و بویی کاملا متفاوتی نسبت به اجرای استاد بنان داشته باشد.

آواز بعدی استاد به همراهی پیانوی خانم فخری ملک پور با مقدمه کوتاهی از تکنوازی پیانو آغاز می شود و سپس استاد شعر جانا مرا چه سوزی عطار را چنان شروع می کند که شنونده ناخودآگاه به یاد اجرای بی نظیر استاد بنان در شروع آواز دیوانه محبت جانانه ام هنوز... می افتد اما در ادامه با اجرای سوزناک این غزل زیبا، آن را به سبک خویش به پایان می برد.

خانم ملک پور

در مورد سرکار خانم ملک پور باید بگویم ایشان از چیره دست ترین نوازندگان پیانو در عصر حاضر هستند که از سنین نوجوانی در نزد استاد مرتضی محجوبی به آموزش و فراگیری موسیقی سنتی پرداخت چنان که در میان نوازندگان پیانو ایرانی جایگاهی ویژه خود دارند و مروج سبک محجوبی به شمار می آیند.

برخی همراهی پیانو را با آواز ایرانی چندان نمی پسندند و برای اثبات مدعی خویش به اجراهای متعدد ناموفق در این همراهی اشاره می نمایند. اما استاد شجریان در دو آلبوم جان عشاق و آه باران نشان داده اند که آگاهی به فنون و ظرایف آواز ایرانی و سبک نوازندگی پیانوی ایرانی از سوی خواننده و نوازنده می تواند هم نهشتی زیبایی از این ترکیب نیز ایجاد نماید. به هر حال تنها به عنوان یک شنونده این ترکیب را بسیار زیبا می یابم.

استاد در ادامه ساخت تصانیف بر روی اشعار غیر کلاسیک، تصنیف آه باران را بر روی شعر فریدون مشیری ساخته که با تنظیم انصاری پایان بخش این آلبوم زیباست. البته اصل این تصنیف با سه تار استاد علیزاده و در مراسم ترحیم فریدون مشیری اجرا شده بود که در این آلبوم به صورت ارکسترال درآمده است.

در پایان شنیدن این اثر گرانقدر را به تمام موسیقی دوستان عزیز توصیه می نمایم.